Op
zondag 20 juni werd het einde van het project gevierd in Beveren.
Op zondag
20 juni 2010 werd in Beveren-IJzer, Stavele en Roesbrugge het einde van het inrichtingsproject
Vallei De IJzer gevierd. De herinrichting van laaggelegen graslanden langs de
IJzer tussen de Franse grens en Fintele stond centraal in dit project. De VLM
(Vlaamse Landmaatschappij) heeft hier samen met heel wat andere overheden
én particulieren ongeveer 15 jaar gewerkt aan een kwaliteitsvolle inrichting
van de open ruimte. In de jaren 90 werd duidelijk dat intensief gebruik van de
graslanden en verminderde waterkwaliteit een achteruitgang van natuur en landschap
in de IJzervallei als gevolg hadden. Voor wandelaars en fietsers waren er weinig
voorzieningen. De VLM pakte deze knelpunten gecoördineerd aan in het inrichtingsplan
Vallei De IJzer, een deelproject van landinrichting De Westhoek. Voor de uitvoering
van het plan bundelde VLM de krachten met andere openbare besturen en privé-personen.
Er werd volop rekening gehouden met het landbouwgebruik in de vallei. Het inrichtingsplan
is nu bijna volledig uitgevoerd.
Na de inrichtingswerken zijn de 115 ha
gronden die de VLM heeft aangekocht, overgedragen aan de gemeente Alveringem,
de stad Poperinge, de provincie West-Vlaanderen, het Agentschap voor Natuur en
Bos, Aquafin en Waterwegen en Zeekanaal NV (W& Z). Plaatselijke landbouwers
helpen mee met het natuurgericht beheer van de graslanden.
Het inrichtingsplan
mikte niet enkel op natuurbehoud, want
- er zijn enkele kilometers wandel-
en fietspaden aangelegd;
- er zijn twee bruggen over de IJzer gelegd voor
wandelaars en fietsers;
- er werden gronden ter beschikking gesteld voor
de vorming van de provinciaal bewegwijzerde wandelroute “Dode IJzerpad”;
- 125 landbouwers en particulieren zullen tegen eind 2102 een subsidie
gekregen hebben van 80% voor de installatie van een kleinschalige waterzuivering;
- de contouren van de voormalige abdij Onze-Lieve-Vrouw Ter-Nieuwe-Plant
(ter hoogte van Roesbrugge) werden zichtbaar gemaakt op het terrein.
In
de nabije toekomst zijn nog gepland: de aanleg van wandel- en fietsbruggen over
de IJzer aan het Eversambos en ter hoogte van Beveren-IJzer (door Waterwegen en
Zeekanaal NV) en een nieuwe fiets- en wandelverbinding tussen Roesbrugge, Stavele
en Beveren-IJzer (door de provincie West-Vlaanderen). De nieuwe wandel- en fietspaden
en de opwaardering van natuur en landschap genereren ook een economische meerwaarde
voor de regio. Het project heeft zo bijgedragen aan de leefbaarheid en de ontwikkeling
van het platteland in dit deel van de Westhoek.
Er werd blankvoorn uitgezet
in de nieuwe paaiplaats langs de Neerloopbeek, als symbool dat de natuur kan gaan
floreren in de IJzervallei.
.jpg)
Toespraak
door Peter Van Bossuyt, kabinetsmedewerker van Vlaams minister van Leefmilieu,
Natuur en Cultuur Joke Schauvliege.
.jpg)
Hieronder
zijn toespraak:
"De IJzervallei is vooral gekend van de IJzerbroeken
rond de Blankaart en van de Handzamevallei. Kenmerkend zijn de uitgestrekte graslanden
die elk jaar in de winter overstromen; graslanden gevormd en beheerd door de landbouw,
en die Europees beschermd zijn voor de vogels en planten die er leven. Een minder
gekend deel van de IJzervallei ligt hier, tussen Fintele en de Franse grens. De
overstroombare vallei ligt geprangd tussen het plateau van Izenberge en het zandleemgebied
van Poperinge. Het landbouwgebied op de linkeroever van de IJzer was in de jaren
tachtig nog het voorwerp van de ruilverkaveling Beveren-IJzer, de laatste ruilverkaveling
"oude stijl" in West-Vlaanderen.
In 1995 kwam het richtplan van
het piloot-landinrichtingsproject De Westhoek tot stand. Een nieuwe gebiedsvisie
voor de IJzervallei werd naar voren geschoven: behoud van de overstroombaarheid
en inrichting voor de natuur, rekening houdend met landbouw, wonen, recreatie
en waterwinning. Zo kort na de landbouwgerichte maatregelen van de ruilverkaveling
Beveren-IJzer, was het voorwaar geen makkelijke opgave om dit doel hier te realiseren
met het nieuwe instrument landinrichting dat nog alles te bewijzen had. Dat het
inrichtingsplan Vallei De IJzer één van de eerste inrichtingsplannen
was dat van start ging in de Westhoek, maar uiteindelijk één van
de laatste dat is afgewerkt , hoeft ons dan ook niet te verwonderen.
Voor
alle ingrepen moest steeds uitvoerig overlegd worden en gezocht naar een plaatselijk
draagvlak; dit vergde veel tijd. In dit landschappelijk waardevol agrarisch gebied
was de landbouw de belangrijkste sector. De zeer landelijke Westhoekgemeenten
Alveringem en Lo-Reninge stonden aanvankelijk dan ook eerder sceptisch tegenover
de voorgestelde, voor die tijd eerder vernieuwende maatregelen.
Het proces
dat werd doorlopen en de maatregelen die uiteindelijk werden uitgevoerd, daarover
bent u zonet goed geïnformeerd. Dat geeft mij de ruimte om even stil te staan
bij enkele aspecten van landinrichting in het algemeen en van het inrichtingsplan
Vallei De IJzer in het bijzonder.
Landinrichting heeft niet dezelfde mogelijkheden
inzake grondmobiliteit als ruilverkaveling en natuurinrichting. Het tijdig opstarten
van een grondenbank is daarom van groot belang. Gestaag kunnen zo gronden aangekocht
worden die nodig zijn om de plannen te realiseren. Daarom kocht de VLM de eerste
gronden hier in de IJzervallei al aan in de eerste helft van de jaren negentig,
met eigen middelen, nog voor het richtplan voor de Westhoek werd goedgekeurd en
nog voor de term "grondenbank" ingang had gevonden. Door deze grondmobiliteit
konden ook partners maatregelen uitvoeren. De grondaankopen tussen de IJzer en
de Dode IJzer in Roesbrugge maakten het de Provincie West-Vlaanderen mogelijk
een dijk op te werpen om de bebouwing langs de Bergenstraat te beveiligen tegen
de periodiek terugkerende overstromingen. Landinrichting speelde zo op een gepaste
manier in op opportuniteiten die zich aandienden.
We kunnen gerust stellen
dat het inrichtingsplan Vallei De IJzer een echt pilootproject in de landinrichting
is geweest op het vlak van grondverwerving en het toepassen van het principe van
een grondenbank. Ruim 116 ha gronden zijn in der minne aangekocht en na inrichting
in eigendom overgedragen aan verscheidene partners: de stad Poperinge, de gemeente
Alveringem, Aquafin, de provincie West-Vlaanderen, het Agentschap voor Natuur
en Bos en de NV Waterwegen en Zeekanaal. Grondverwerving van een dergelijke omvang
in een homogeen agrarisch gebied is niet evident. De zittende pachters kregen
de mogelijkheid om hun perceel verder te gebruiken via een (gratis) gebruiksovereenkomst
met natuurgerichte beperkingen. Met het oog op administratieve vereenvoudiging
werd recent - na overdracht van de gronden aan de diverse partners - het aantal
gebruikers beperkt. Bedrijven met bedrijfszetel in de onmiddellijke omgeving en/of
gebruikers met affiniteit voor agrarisch natuurbeheer kregen hierbij voorrang.
Bij
de grondverwerving werd ook gestreefd naar een win-win-situatie voor alle betrokkenen.
Gebruikers die gronden prijsgaven door grondaankopen van de VLM, kregen in een
aantal gevallen een perceel in ruil dat dichter lag bij hun bedrijfszetel. Doorgaans
was dit beter van kwaliteit in vergelijking met het grasland in de IJzervallei.
Daarom werden ook gronden aangekocht buiten het eigenlijke projectgebied. Maar,
zoals in de uitnodiging voor dit evenement te lezen staat, 100 ha graslanden aankopen,
daar heb je veel tijd voor nodig. Deze politiek van traag maar gestaag gronden
aankopen vergde veel geduld en een langdurig proces van overleg en onderhandelen
met de betrokken landbouwers.
Een belangrijke doelgroep bij landinrichting
zijn de particulieren, met name de verspreide bewoners van het landelijk gebied.
Landinrichting voorziet 80% subsidies voor maatregelen voor landschapszorg (zoals
erfbeplanting) en voor het verbeteren van de waterkwaliteit. Dit laatste was een
belangrijk aandachtspunt, zeker in een projectgebied waar integraal waterbeheer
op het niveau van een riviervallei centraal staat. Samen met het inrichtingsplan
De Moeren was het projectgebied Vallei De IJzer een pilootproject in Vlaanderen
voor gebiedsgerichte acties rond kleinschalige waterzuivering. Het was zonder
meer een succesvolle actie; immers tegen 2012 zullen ruim 125 installaties gebouwd
zijn bij bewoners van het landelijk gebied en op melkveebedrijven.
Vrij
recent is er nieuwe regelgeving voor de aanpak van individuele waterzuivering.
Ze behelst een planmatige aanpak via zoneringsplannen en gebiedsdekkende uitvoeringsplannen.
De overkoepelende rol wordt bij de gemeenten en de rioolbeheerders gelegd, samen
met de financieringsregeling. Beleidsmatig is het bijgevolg niet langer aangewezen
om in de nieuwe inrichtingsprojecten nog subsidies te voorzien voor de aanleg
van individuele afvalwaterzuivering. Daarbij wordt een uitzondering gemaakt voor
de zuivering van het bedrijfsafvalwater van melkveebedrijven. De aanleg en subsidiëring
daarvan kan wel nog worden opgenomen in nieuwe landinrichtings- of ruilverkavelingsprojecten.
Investeringen
via landinrichting zorgen voor een sterke gebiedsontwikkeling. Als alle maatregelen
zullen uitgevoerd zijn in het inrichtingsplan Vallei De IJzer, dan zullen er voor
ongeveer 1,8 miljoen euro subsidies zijn verleend, waarvan ca. 40% voor
maatregelen ten gunste van particulieren. Dit hoge aandeel is te wijten aan het
succes van de kleinschalige waterzuiveringsactie. Mede omdat er nogal wat maatregelen
zijn uitgevoerd met eigen middelen van diverse overheden, bedraagt het totale
investeringsbedrag ruim 4,5 miljoen euro. Hierin zijn de kosten voor de uitvoering
van de ontbrekende fiets- en wandelverbindingen tussen Roesbrugge - Stavele en
Beveren-IJzer reeds inbegrepen. Cruciaal hierbij is de bouw - vóór
midden 2012 - van de fiets- en wandelbrug over de IJzer ter hoogte van het dorp
Beveren-IJzer door de NV Waterwegen en Zeekanaal. De bouw van deze brug is om
budgettaire redenen uitgesteld. Minister Schauvliege zal er bij haar bevoegde
collega op aandringen dat dit dossier prioritair behandeld wordt zodat in de zomer
van 2012 het wandelnetwerk uitgewerkt door Westtoer, kan ingehuldigd worden.
Een
dergelijk mooi rivierlandschap verdient de nodige recreatieve infrastructuur.
De geplande, ontbrekende fietspaden moeten fietsers alternatieve verbindingsmogelijkheden
bieden zodat het gevaarlijke gebruik van het te smalle jaagpad dat nu nog gedoogd
wordt, niet meer aan de orde is. Het jaagpad langs de IJzer kan dan optimaal gebruikt
worden voor grotere en kleinere wandelingen tussen de verschillende dorpen langs
de IJzer.
Dames en heren,
De nieuwe wandel- en fietspaden, samen
met de opwaardering van natuur en landschap die door het inrichtingsplan Vallei
De IJzer zijn gerealiseerd, hebben de toeristisch-recreatieve waarde van dit rivierlandschap
aanzienlijk vergroot. Dit genereert economische voordelen voor de plaatselijke
handelaars, verhuurders van vakantiewoningen en landbouwers die aan verbreding
willen doen. Het inrichtingsplan Vallei De IJzer heeft daardoor een belangrijke
bijdrage geleverd aan de leefbaarheid en de ontwikkeling van het platteland in
dit deel van de Westhoek.
Als binnen enkele jaren ook het riviergehucht
Fintele via een afzonderlijk inrichtingsplan zal zijn ingericht, dan kunnen we
het landinrichtingsproject De Westhoek afsluiten. 2013 is het jaar dat hiervoor
wordt naar voren geschoven. Een jaar om terug te kijken op ruim 20 jaar landinrichting
in de Westhoek en om een evaluatie op te maken. Met het landinrichtingsproject
Brugse Veldzone is de VLM wat inzet van middelen en personeel betreft al sterk
verschoven naar de Brugse regio en de Oostkustpolders. Dit houdt niet in dat de
Westhoek volledig wordt verlaten. Immers, recent werd het licht op groen gezet
voor de oprichting van het ruilverkavelingscomité Sint-Rijkers. Deze ruilverkaveling
op het plateau van Izenberge gaat dus over enkele jaren in uitvoering. Net zoals
voor het inrichtingsplan Vallei De IJzer is de gemeente Alveringem de belangrijkste
partner. In deze uitgestrekte, landelijke gemeente met relatief weinig middelen
zullen de omvangrijke investeringen vanwege het Vlaamse Gewest bijdragen aan de
uitbouw van een goed gestructureerd, dynamisch platteland. Zoals we dit ook konden
ervaren in het inrichtingsplan Vallei De IJzer zal de VLM dit doen via het nodige
overleg en met de inmiddels gekende multidisciplinaire aanpak, zodat alle functies
van het landelijk gebied er beter van worden.
Ik dank u voor uw aandacht."
-----------------------------------------
Ook
Frank Debeil van de Vlaamse
Landmaatschappij was een van de sprekers. Hieronder ook zijn toepspraak:
"Beste
genodigden, een goeie voormiddag
De Vlaamse Landmaatschappij, het Agentschap
voor Natuur en Bos en de Afdeling Land- en Bodembescherming, Ondergrond en Natuurlijke
Rijkdommen zijn blij u te verwelkomen op het eindevenement van het landinrichtingsproject
Vallei De IJzer.
We zijn er lange tijd aan bezig geweest, maar eindelijk is
het zo ver. Tijd om te feesten, maar laat alvast de vuvuzelas in de kast zitten.
Vooreerst
een terugblik.
Het inrichtingsplan Vallei De IJzer kadert in het richtplan
van het landinrichtingsproject De Westhoek. Dit eerste West-Vlaamse pilootlandinrichtingsproject
werd exact 15 jaar geleden goedgekeurd. Conform het richtplan voorziet het inrichtingsplan
Vallei De IJzer in diverse maatregelen voor het ecologisch herstel en de ontwikkeling
van het riviersysteem van de IJzer; dit op het grondgebied van de gemeenten Alveringem
en Lo-Reninge. In afwachting van de goedkeuring van het richtplan was eerder al
gestart met de voorbereiding van de opmaak van dit inrichtingsplan. Onder impuls
van toenmalig projectleider Martin De Pelsmaeker werd er in de eerste helft van
de jaren negentig reeds duchtig geïnventariseerd, overlegd met mogelijke
partners en een gerichte aanzet gegeven voor grondaankopen.
Reeds in de
jaren 1993-94 werd gestart met de uitvoering van het deelproject Dode IJzer 1
op grondgebied Poperinge. De VLM stond in voor de aankoop van de overstroombare
gronden tussen de Dode IJzer en de IJzer te Roesbrugge. Het provinciebestuur herstelde
de oude IJzerarm en legde een dijk aan ter beveiliging van de huizen langs de
Bergenstraat tegen overstromingen. Werk met werk maken noemt men dat. Tot op dat
moment mochten de bewoners in de winterperiode soms hun voor- en achtdeur wagenwijd
openzetten zodat de IJzer door hun living en keuken kon stromen. Mede dank zij
de landinrichting behoort dit thans tot het verleden. De toenmalige West-Vlaamse
Vereniging voor de Vrije Tijd, het huidige Westtoer, bouwde er iets later nog
een infoluifel.
Als ad hoc projectteammedewerker werd ik begin 1998 gebombardeerd
tot projectleider van het inrichtingsplan Vallei De IJzer. "In overleg verder
uitwerken volgens de geest van het richtplan" was de boodschap. Al goed en
wel, maar wat moest ik met een project rond integraal waterbeheer waarbij in principe
enkel de helft, de linkeroever van de vallei in ogenschouw kon worden genomen.
De grens van het inrichtingsplan lag immers op de IJzer zelf. Natuur ontwikkelen
in een zuiver landbouwgebied dat net geruilverkaveld was door onze eigen collega's,
een leuke opdracht was anders. Landelijke gemeenten met noch geld, noch animo
voor natuur en landschap. Zelfs het vroegere afdeling Natuur keek argwanig toe.
Voorwaar geen gemakkelijke taak.
Desalniettemin, het is gelukt om tegen
het einde van vorige eeuw het inrichtingsplan bij te sturen. Om het draagvlak
verder te vergroten werd een aantal recreatieve maatregelen versneld uitgevoerd.
Na de nodige grondaankopen door de VLM stond in 2000 de Stad Poperinge in voor
de inrichting van het deelproject Dode IJzer 2. De aanleg van vispaaiplaatsen
en beplantingen werd geïntegreerd in de dorpskernherinrichting van Roesbrugge.
Ook de waterzuivering van Aquafin werd ingepast.
Na verwerving van ruim
2,5 km stroken of volledige percelen langs de IJzer, Zwijnbeek en Heidebeek richtten
in 1999-2002 de Stad Poperinge en het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) het
natuurexploratiepad Heidebeek-IJzer-Zwijnbeek in, dit in het kader van een Interreg-project.
Via
een afzonderlijk inrichtingsplan werden in 2000 door de NV Waterwegen en Zeekanaal
met de VLM als bouwheer twee bruggen gebouwd: één over de IJzer
t.h.v. de Franse grens (Zwijnbeek) en een ophaalbrug in Elzendamme. Westtoer kon
in 2002 dankbaar gebruik maken van deze nieuwe recreatieve infrastructuur om het
provinciaal bewegwijzerd wandelcircuit, het Dode IJzerpad, te openen. Inmiddels
is ook het Grote Routepad IJzer gehertraceerd, gebruik makend van deze nieuwe
paden. Terug naar het inrichtingsplan, waarvoor op 6 juni 2000 de adviesprocedure
werd opgestart. De officiële adviesorganen landinrichting, de provincie en
de betrokken gemeenten brachten advies uit. Zo ook de inwoners van het projectgebied
via een openbaar onderzoek. Zoals verwacht kwam er nogal wat reactie vnl. ten
aanzien van de inname van landbouwgrond. Het inrichtingsplan werd tot twee maal
toe aangepast en het eindvoorstel werd bij MB van 6 mei 2002 goedgekeurd. De opmaak
van de verschillende uitvoeringsdossiers kon van start gaan.
De slechte
staat van het jaagpad langs de IJzer tussen Roesbrugge en Elzendamme en de aanleg
in 2003 van een veilig tweerichtingfietspad tussen Elzendamme en Fintele, leidde
tot de vraag om het volledige jaagpad ook te ontsluiten voor fietsers. Over een
afstand van 9 km zouden evenwel ruim 40 brugjes dienen aangepast en grondstroken
aangekocht van een paar honderd eigenaars. Een bijzonder dure aangelegenheid.
Er werd gezocht naar alternatieven.
In 2007 werd hiertoe een aanpassing
van het inrichtingsplan aangevraagd. Dit omvatte onder meer voorstellen voor een
alternatieve fietsverbinding aan de zuidzijde van de IJzer en een aanpassing van
de zones voor natuur en agrarisch natuurbeheer. Inmiddels was ook begonnen met
het technisch ontwerp voor de inrichting van deze zones. Van het kabinet kwam
in 2008 de boodschap dat het inmiddels opgemaakte onteigeningsdossier voor de
verwerving van de valleirand niet zou worden getekend. Op de infoavond van 3 juni
2008 te Stavele werd voor de betrokkenen en geïnteresseerden de verdere uitvoering
toegelicht. De gemeente Alveringem en de aanwezige landbouwers waren vooral tevreden
dat de inrichting van de valleirand geen dwingend karakter meer had.
Op 25
juni 2008 werd het MB tot wijziging IP Vallei de IJzer goedgekeurd.
Het
uitvoeringsdossier "inrichting natuurzones en valleirand" werd aangepast,
aanbesteed en in 2009 startten de werken. Een werfinfofolder werd verspreid en
werfinfoborden geplaatst.. Inmiddels is alles uitgevoerd. Leuk intermezzo, op
5 juli 2009 werd van de natuurinrichtingswerken ter hoogte van de Iepkenbeek gebruik
gemaakt om een oorlogsvliegtuig op te graven. Bergingsgroep Huyghe-Decuypere stond
in nauw overleg met het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed in voor de opgraving
van een Spitfire die er in 1943 neerstortte.
Ik geef nu een overzicht van
de verschillende realisaties in het projectgebied.
Om de boerderijen
beter te integreren in het landschap kregen de landbouwers de kans om op vrijwillige
basis mee te werken aan een erfbeplantingsactie, waarbij ze voor 80% gesubsidieerd
werden door het Vlaams Gewest, met middelen van landinrichting. Vijftien landbouwers
deden begin 2004 mee aan de actie. De VLM was bouwheer en stond in voor het planontwerp
en de begeleiding van de werken.
Bewoners van het landelijk gebied en melkveebedrijven
konden - of kunnen - een waterzuiveringsinstallatie aanleggen waarbij ze ook voor
80% worden gesubsidieerd. Hiertoe werd het projectgebied zelfs met de helft uitgebreid
in noordelijke richting. De VLM staat in voor de begeleiding van de privé-personen.
Inmiddels zijn een 60-tal installaties geplaatst. Verwacht wordt dat dit er binnen
enkele jaren ruim 140 zullen aangelegd zijn. Een succes dat zonder meer te danken
is aan de inzet en overtuigingskracht van projectteamlid Alex Van Caubergh.
Op
vraag van de gemeente Alveringem werd ook de IJzerstraat ten noorden van het dorp
Stavele aangepakt. In de loop van 2003-2004 werden 3 bruggen onder het wegdek
volledig vernieuwd door de NV Waterwegen en Zeekanaal. Ze moeten zorgen voor een
betere doorstroming van het water in geval van overstroming in de IJzervallei.
De VLM stond in voor de opmaak van een voorafgaande modelleringsstudie. Hieruit
bleek dat de doorstroomopeningen onder de IJzerstraat voldoende ruim gedimensioneerd
waren. In 2005 werd het wegdek van de IJzerstraat zelf door de VLM vernieuwd;
dit met medefinanciering van het Vlaams gewest en de gemeente Alveringem.
Het
jaagpad langs de IJzer tussen Elzendamme en Fintele werd door de NV Waterwegen
en Zeekanaal in 2003 omgevormd tot een veilig tweerichtingsfietspad. De VLM stond
in voor de aankoop van de gronden die nodig waren om het dijklichaam te verbreden.
Langs
de gewestweg Ieper-Veurne werd in 2004-2005 ter hoogte van Elzendamme door het
Agentschap voor Wegen en Verkeer een verhard fietspad aangelegd. Fietsers die
van Veurne komen, kunnen nu rechtstreeks de nieuwe fietsbrug over de IJzer bereiken.
Naast het fietspad werd in hetzelfde uitvoeringsdossier een paaiplaats voor vissen
aangelegd. Het Agentschap voor Natuur en Bos financierde deze werken. De technisch
ontwerpers van Wegen en Verkeer vonden het bijzonder boeiend en afwisselend om
een dergelijke, voor hen niet alledaagse maatregel uit te tekenen. De Provinciale
Visserijcommissie gaf hierbij de nodige ondersteuning.
Het laatste uitvoeringsdossier
dat ik wil behandelen is dit van de inrichting van de zones voor natuurontwikkeling
en agrarisch natuurbeheer en de inrichting van de valleirand. Voor deze maatregel
kocht de VLM ruim 105 ha gronden aan. Deze zijn inmiddels grotendeels overgedragen
aan de NV Waterwegen en Zeekanaal en voornamelijk aan het Agentschap voor Natuur
en Bos.
Vier grote kerngebieden zijn in 2009-2010 door de VLM ingericht
met middelen van landinrichting. Het kerngebied OLV Ter Nieuwe Plant ter hoogte
van de dorpskern van Roesbrugge is genoemd naar de voormalige abdij die er in
de 16e eeuw verdween. In dit graslandcomplex van ruim 12 ha maakten we de voormalige
bebouwing van de abdij op de hoekpunten zichtbaar met schanskorven. Een houten
brug toont waar de toegang lag.
Ter hoogte van de Brouckmolen bevindt zich
een tweede kerngebied van ca. 22 ha. Een ingedijkt perceel dat d.m.v. een pomp
werd bemalen bood interessante mogelijkheden voor natuurontwikkeling "in
de natte sfeer". De ondiepe greppeltjes werden opnieuw uitgegraven en door
de pomp uit te schakelen konden we een hoger waterpeil instellen. Zoals u straks
zult merken tijdens de inwandeling kreeg het weiland hierdoor een grote aantrekkingskracht
voor allerhande soorten steltlopers en watervogels. Een derde kerngebied van een
10-tal ha ligt langs de Neerloopbeek. In een weiland langs de IJzer werd een paaiplaats
voor vissen aangelegd. Dit gebeurde met financiering van de Dienst Natuurtechnische
Milieubouw en met advies van de Provinciale Visserijcommissie. Het grootste kerngebied
van ruim 27 ha ligt langs de Iepkenbeek. In de hooilanden en de extensief beweide
graslanden werden enkele poelen gegraven. De schapen die sinds kort langs het
jaagpad grazen kregen wat extra ruimte zodat ze niet in de IJzer belanden wanneer
ze worden opgejaagd.
Verspreid in het projectgebied werden ook een aantal
landschapsmaatregelen uitgevoerd. Visueel storende veevangconstructies - vaak
gebouwd met recuperatievangrails - werden vervangen door houten constructies.
Over een afstand van een 2-tal km werd - na aankoop van een strook hoger akkerland
- de valleirand landschappelijk ingericht met beplanting van doornstruweel en
enkele verspreide solitaire bomen. Op wat bredere grondstroken werden kleinere
bosjes aangeplant. Deze nieuwe landschapselementen accentueren de landschappelijke
overgang tussen de overstroombare IJzerbroeken en de hogere zandleemgronden. Bij
het aanplanten werd gebruik gemaakt van autochtoon plantmateriaal dat in opdracht
van de VLM in de regio werd geoogst en via contractteelt in een boomkwekerij opgekweekt.
Om infecties van bacterievuur te vermijden, werd in de omgeving van fruitkwekerijen
geen meidoorn aangeplant.
Zoals we vaak te horen krijgen: "aanleg is
één zaak, beheer een andere". Voor het beheer van de zones
voor natuurontwikkeling sluit het Agentschap voor Natuur en Bos, net zoals voorheen
de VLM dit deed, gebruiksovereenkomsten af met plaatselijke landbouwers. Zo spelen
een deel van de voormalige gebruikers, via agrarisch natuurbeheer nog steeds een
rol bij het beheer van de graslanden in de IJzervallei. Zoals bepaald in het inrichtingsplan
zullen de beplantingen op de valleirand worden beheerd door het Agentschap voor
Natuur en Bos; dit na de definitieve oplevering van de werken. Het beheer zal
- hopelijk tijdig - worden geconcretiseerd in het kader van een ruimere, te hernieuwen
overeenkomst tussen ANB en de eigenaar de NV Waterwegen en Zeekanaal.
Het
project is af, uitgezonderd de maatregelen i.f.v. het recreatief netwerk IJzervallei.
Hiervoor zullen de komende jaren nog enkele recreatieve maatregelen worden uitgevoerd.
De VLM heeft inmiddels de nodige grondaankopen en ruiloperaties op grondgebied
Alveringem en Poperinge gedaan. Dank zij de bemiddelende rol van burgemeester
Liefooghe van Alveringem konden hiervoor ook gronden van het OCMW van Alveringem
worden ingezet. Het Provinciebestuur West-Vlaanderen zal in 2011 de nieuwe fiets-
en wandelverbinding realiseren tussen Roesbrugge en Stavele; dit aan de zuidzijde
van de IJzer ter hoogte van de Haringebeek. Toerisme Vlaanderen besliste zeer
recent hiervoor de nodige subsidies te voorzien.
De aanleg van de fietsverbinding
die hierop aansluit richting Beveren-IJzer is afhankelijk van de bouw van een
nieuwe fiets- en wandelbrug over de IJzer door de NV Waterwegen en Zeekanaal.
Dit zou in 2012 gepland zijn. Ook ter hoogte van Eversambos is de bouw van een
wandelbrug gepland over de IJzer. Deze bruggen moeten toelaten aan Westtoer om
in 2012 een heus wandelnetwerk uit te bouwen in dit deel van de IJzervallei; een
systeem van knooppuntenbewegwijzering voor wandelaars die enkel toegepast wordt
in landschappelijk waardevolle gebieden met een groot aandeel trage wegen.
Rest
me nog een heel pak mensen te bedanken
Landinrichtingscomité
De Westhoek en stuurgroep, bedankt voor uw inbreng, advies en geduld tijdens het
hele planningsproces. De gemeentebesturen van Alveringem, Lo-Reninge en Poperinge,
bedankt voor de medewerking. Het verliep in het begin soms wat moeilijk maar gaandeweg
hebben we mekaar gevonden. Ik ben verheugd vast te stellen dat u nu overtuigd
bent van de meerwaarde die dit deel van de IJzervallei te bieden heeft voor mens,
natuur en landschap.
De landbouwers uit het projectgebied, bedankt voor
de medewerking bij de erfbeplanting en kleinschalige waterzuivering en voor het
beheer van de aangekochte valleigraslanden. Bij de projectuitwerking hebben we
heel wat mensen betrokken: naast de officiële adviesorganen en partners werd
ook overleg gepleegd met omwonenden en landbouwers en de sectoren recreatie, natuur
en landschap. Bedankt voor de input. Bedankt aan alle partners die meegewerkt
hebben bij de financiering en de uitvoering van de diverse inrichtingsmaatregelen.
Bij het overlopen van de projecten heb ik ze allemaal bij naam vernoemd.
Uiteraard
ook dank aan de diverse studiebureaus, aannemers en veiligheidscoördinatoren.
Bedankt aan de vele collega's van de VLM die elk met hun eigen expertise bijwijlen
keihard hebben gewerkt aan dit project. Dus Hendrik, Erwin, Joy, Carole, Korneel,
Nel, Karolien en Herlinde allemaal bedankt voor jullie specifieke bijdrage aan
het project. Dank zij jullie zijn we er in geslaagd om rekening houdend met alle
aspecten van het gebied een geïntegreerde visie uit te werken. Ook bedankt
Alex, Geert, Björn, Roland en Christophe om de werken op het terrein in goede
banen te leiden. Bedankt ook aan de mensen van de technische administratie, het
secretariaat en grondzaken. Enkele zijn inmiddels reeds op rust, ik vermeld en
dank hierbij in het bijzonder Louis Roelens, die hier ook aanwezig is. Hij slaagde
er in bijna 100 ha gronden aan te kopen en bijzonder gecompliceerde ruiloperaties
op te zetten. De geslaagde zoektocht naar ruilgronden voor het 11 ha grote ingedijkt
perceel aan de Brouckmolen heeft meer dan 10 jaar geduurd maar is uiteindelijk
toch gelukt.
Dames en heren, genoeg bedankt. Mogelijks heb ik wel iemand
over het hoofd gezien, maar besef dat dit dan een vergetelheid is. Na de toespraak
van de heer Peter Van Bossuyt, kabinetsmedewerker van minister Schauvliege, nodig
ik u graag uit voor een wandeling door de IJzervallei. We springen op de bus die
ons tot aan het kerngebied van de Iepkenbeek zal voeren. Aan de paaiplaats Neerloopbeek
zal ANB symbolisch een aantal vissen uitzetten. We keren dan via het jaagpad langs
het ingedijkt perceel aan de Brouckmolen terug naar deze locatie voor de drink.
Deze namiddag is er nog een publieksactiviteit met als thema "op en
rond het jaagpad van de IJzer". Voor de bewoners in en rond het projectgebied
wordt onderweg uitleg gegeven over het project. Aan de Brouckmolen die in werking
zal zijn, is animatie voorzien met o.m. een demonstratie schapendrijven met honden.
Rest mij nog de gemeente Alveringem en ANB te danken voor de medewerking bij de
organisatie van deze inhuldiging en uiteraard u allemaal voor uw aanwezigheid.
Bedankt."
Infobord langs het jaagpad van de IJzer
.jpg)
IJzergedichten
gebracht door Herman Spruytte
Zicht
op het landschap en op nieuw gegraven laantjes vanuit de Brouckmolen.
.jpg)
Info
en foto's: Karolien Bracke, Vlaamse
Landmaatschappij
Foto's
en teksten die niet voldoen aan deze voorwaarden zullen systematisch geweigerd
worden.
